گياهپزشكي نوين
 

لحظاتي با مسئول بازديدهاي باغ گياهشناسي ملی

 
براي ساخت هيماليادوازده هزار كاميون خاك آورديم!
وقتي وارد باغ مي شويد اولين قطعه باغ صخره اي است كه درون آن، گياهان صخره دوست كاشته شده است. در كنار آن نيز يك آبشار و يك درياچه به نحو زيبايي طراحي شده
آمنه خاني پور
003282.jpg
نزديك به چهل سال پيش در نزديكي شهر تهران، قبل از اينكه حتي پارك چيتگر هم وجود داشته باشد، عمليات ساخت يك باغ آغاز شد. باغي كه حالا «باغ ملي گياهشناسي ايران» نام گرفته است. شايد آن موقع خيلي ها در رؤياهايشان هم تصوير چنين باغي را نمي ديدند. چطور مي شد در زميني كه خار و خاشاك هم به زور روييده بودند باغي ايجاد كرد آن هم به اين عظمت و زيبايي!
البته همين حالا هم زيادند افرادي كه از وجود چنين باغي تعجب مي كنند و تا آن را نبينند انكارش مي كنند. شما هم مي خوهيد راجع به اين باغ اطلاعات بيشتري كسب كنيد. پس مصاحبه ما با «مهندس كريم كريمي نوروزي» مسئول بازديدهاي اين باغ را بخوانيد.
چه زماني اين باغ تأسيس شده است؟ 
باغ گياهشناسي ملي ايران در سال ۱۳۴۷ تأسيس شده و تقريباً ۱۵۰ هكتار مساحت دارد و يكي از يازده بخش تحقيقاتي مؤسسه تحقيقات جنگل ها و مراتع است. همچنين جزو ده باغ گياهشناسي بزرگ دنياست و به عنوان مادر مطالعات گياهشناسي در ايران عمل مي كند.
شما از چه زماني در اين باغ شروع به فعاليت كرديد؟ 
من از سال ۱۳۵۲ و از طريق سپاه ترويج فعاليتم را در اين مؤسسه آغاز كردم. ابتدا مسئول قسمت بذر و نهال بودم و پس از بازنشستگي دكتر جليلي،  رئيس مؤسسه، امور بازديدها را به من سپردند.
ارتباط اين باغ با ساير باغ هاي گياهشناسي دنيا چگونه است؟ 
از نظر گياهي ارتباطمان را با باغ هاي گياهشناسي دنيا شروع كرده ايم. اين رابطه ابتدا فقط با هفت تا هشت باغ بوتانيك دنيا بوده كه خوشبختانه در حال حاضر اين ميزان به پانصد باغ رسيده. باغ هاي مهمي مثل «كيو» در لندن كه قديمي ترين باغ و به عنوان مادر گياهشناسي دنياست و همچنين «پالمن گارتن» در آلمان، «ايلونويز» در شيكاگو، «بروكلين» و «لانگ وود» در نيويورك كه جزو باغ هاي زيباي گياهشناسي دنيا هستند.
راجع به خود باغ و قسمت هاي مختلف آن كمي توضيح دهيد. 
باغ ما جزو باغ هاي بسيار ديدني است. باغ هاي گياهشناسي همگي از اصول خاصي تبعيت مي كنند و مي بايد قسمت هاي مختلفي را داشته باشند كه ما اين قسمت ها را در باغ لحاظ كرديم؛ مثل: قطعه چين و ژاپن، مديترانه،  اروپا، هيماليا و…
باغ طوري طراحي شده كه نشان دهنده الگويي از باغ هاي ايراني باشد. اين باغ از دو بخش كلي تشكيل شده؛ بخش گياهان زنده و بخش گياهان خشك شده كه بخش گياهان زنده خود از دو قسمت گياهان موجود در كشور و گياهان خارجي تشكيل شده و هر كدام در قطعه مخصوص خود جاي گرفته است.
003243.jpg
اين باغ از چه قطعاتي تشكيل شده است؟ 
اين باغ از قطعات زيادي تشكيل شده است. وقتي وارد باغ مي شويد اولين قطعه باغ صخره اي است كه درون آن، گياهان صخره دوست كاشته شده است. در كنار آن نيز يك آبشار و يك درياچه به نحو زيبايي طراحي شده. تعداد زيادي از گونه هاي كاشته شده در اين قسمت غيربومي بوده و براي اولين بار وارد كشور شده است. قطعه بعدي، قطعه مديترانه اي است كه گياهان موجود در آن، همه از گياهان وارداتي مخصوص منطقه مديترانه است. جلوتر كه برويم قطعه چين و ژاپن قرار گرفته كه در آن نمونه هاي باغ هاي ژاپني با معماري خاص خود به نمايش گذاشته شده است و گونه هاي بومي كشور چين و ژاپن در اين قطعه كاشته شده است.
باغ پياز از قسمت هاي ديگر اين مجموعه است كه گياهان پياز داري چون لاله، زنبق، سنبل و لاله واژگون و نرگس و… در آن كاشته شده و با نام فارسي دره نرگس نامگذاري شده است. آربراتوم قسمت ديگري است كه به معناي كلكسيوني از درخت ها و درختچه هاي ايران و دنياست. گياهان اين قسمت از نظر تجانس رنگ، ارتفاع گياه و … بايد همخواني داشته باشند. بخش هاي ديگر شامل قطعه البرز، زاگرس، هيماليا، ايران و توران و جنگل هاي خزري است كه در هر كدام سعي شده گياهان اقليم خودشان كاشته شود.
پستي و بلندي ها و كوه هايي را كه در اين باغ وجود دارد چگونه ايجاد كرده ايد؟ 
كار خيلي مشكل بود؛ چون زمين اين باغ دشتي بدون هيچ گونه ناهمواري خاص بود. مثلاً ما براي ساختن مدلي طبيعي از رشته كوه هيماليا (آخرين كوهي كه ساختيم) بيش از دوازده هزار كاميون خاك به اينجا آورديم و براي اينكه همانند هيماليا شود، سنگ هاي گرانيتي بزرگي از طالقان هم به اينجا منتقل كرديم و در اين كوه قرار داديم
گونه هاي گياهي مربوط به هر قطعه را چگونه جمع آوري كرديد؟ 
گياه مربوط به هر قطعه را از زادگاه اصلي آن آورديم؛ مثلاً در بخش ايران و توران سعي كرديم گياهان حاشيه كوير را جمع آوري كنيم و حدود ۲۰۰ كاميون خاك كوير توأم با املاح آن را از حوض سلطون قم آورديم تا بتوانيم گياهان كويري را زنده نگه داريم.
همچنين براي اينكه در قطعه كاسپين بتوانيم گياهان مخصوص همان ناحيه را داشته باشيم، درختاني مثل انار وحشي، ليلكي، شب خسب، شيردار، افرا و پايه خرمالوي وحشي يا فرمندي را از جنگل هاي شمال آورديم و براي نگهداري آنها مقدار زيادي خاك اسيدي از كف جنگل هاي شمال تهيه كرديم تا كاملاً به اقليم اصلي شان شباهت داشته باشد. گاهي كاركنان اين مجموعه، بخصوص قسمت بذر و نهال، براي پيدا كردن نمونه هاي گياهي و بذرهاي آنها از جان مايه گذاشته اند.
آيا براي زيبايي اين باغ از گونه هاي حيات وحش هم استفاده شده؟
از ابتدا گونه هاي حيات وحش در اين باغ وجود نداشت، اما به تدريج به صورت طبيعي خرگوش وحشي، روباه ، هدهد و سنجاب و ... وارد باغ شدند.
چه طور مي شود از اين باغ بازديدكرد؟
قرار بر اين است كه در سال  ۸۴ بازديد عمومي آزاد شود، ولي فقط قسمت تفرجگاهي باغ قابل بازديد خواهدبود. اما براي بازديد از باغ گياهشناسي ملي، سازمان يا ارگاني كه تقاضاي بازديد دارد بايد توسط نامه اي تقاضاي خود را از دكتر جليلي،  رئيس مؤسسه درخواست كند. بعد ما با آنها تماس مي گيريم و سعي مي كنيم تا آنجا كه برايمان مقدور است همان روز دلخواه بازديدي برايشان ترتيب دهيم. روزهاي بازديد هم از شنبه تا چهارشنبه است.

پيام هاي ديگران ()        link        چهارشنبه ٧ بهمن ،۱۳۸۳ - صبا ...