گياهپزشكي نوين
مصرف بی رویه آفتکشها در دنیا و مخاطرات آنها

           مصرف بی رویه آفتکشها در دنیا و مخاطرات آنها

 

اطلاعات موجود در این رابطه نشان دهنده افزایش میزان فروش و مصرف آفتکشها در کشور های در حال توسعه در دهه گذشته است این افزایش تا دهه بعد نیز ادامه خواهد داشت زیرا کشاورزان امروزه برای تولید محصول بیشتر از گیاهان اصلاح یافته استفاده میکنند و برای حفظ محصولات تولیدی خود به استفاده از روشهای کنترل شیمیایی اعتماد و عادت کرده که مجموعه این عوامل موجب افزایش کاربرد آفتکشها می گردد.

سالانه مقدار زیادی از آفتکشها توسط کشورهای توسعه یافته به کشورهای در حال توسعه صادر میشود و مقدار این صادرات در حال افزایش می باشد و این در حالی است که مصرف تعدادی از آنها در کشورهای تولید کننده ممنوع می باشد و اغلب این نوع آفتکشها در طبقه بندی توسط سازمان بهداشت جهانی از لحاظ سلامتی در دو گروه بسیار خطرناک یا خطرناک(Ia,Ib)  قرار می گیرند.

بعضی از کشورهای در حال توسعه مانند هندوستان و چین پتانسیل تولید آفتکشهایی را دارند که از مدتها قبل مصرف آن در کشورهای توسعه یافته ممنوع شده است واین آفت کشها علاوه بر مصرف در داخل این کشورها به کشورهای دیگر صادر نیز می گردد.

در کشورهای در حال توسعه آفتکشهایی روی محصولات غذایی و صنعتی استفاده می شوند که بیشتر این محصولات به کشورهای توسعه یافته صادر می شود البته روشن است که بیشتر آفتکشهای مصرفی در کشورهای در حال توسعه اکثرا در گروه Ia,Ibقرار دارند هر چند که سازمان بهداشت جهانی پیشنهاد می کند که آفتکشهای گروه Ia,Ibدر کشورهای در حال توسعه نباید مصرف شوند اما به خاطر ارزانی این سموم جایگزین و کم خطر کشاورزان این کشورها اجبارا از این نوع سموم استفاده می کنند.

بدین ترتیب با توجه به شرایط موجود میتوان پیش بینی کرد که تجارت جهانی آفتکشها بین سالهای 1995 تا2005 تا 9/1 % رشد خواهد کرد و از لحاظ ارزش پولی به 8/36 بیلیون دلار خواهد رسید کاشت گیاه اصلاح یافته و مقاوم به علف کش ها مصرف علف کشها را تقویت خواهد کرد اگر چه مصرف بیشتر افتکشها در سالهای بعدی ناشی از قابلیت و کارایی این روشها در حفظ محصول می باشد از سال 1942 نرخ فروش ومصرف آفتکشها در کشورهای در حال توسعه و توسعه یافته  در حال افزایش بوده و پیش بینی می شود که تا 5 سال بعد نیز رشد مصرف آفتکشها ادامه داشته باشد. افزایش مصرف آفتکشها موجب رها شدن مواد سمی در محیط زیست شده وبه دنبال آن بهداشت انسان و محیط زیست مورد تهدید قرار می گیرد واین اثرات منفی در کشورهای در حال توسعه که منابع تجدید شونده کافی برای کاهش خطرات و حل مشکلات  خود ندارند قابل توجه است. آثار زیانبار مصرف آفتکشها در جهان را می توان  به صورت ذیل خلاصه کرد:

1-    ده برابر شدن مصرف حشره کشها در جهان نسبت به جنگ جهانی دوم

2-    افزایش خسارت آفات روی محصولات غذایی فیبری از7% تا 13% نسبت به جنگ جهانی دوم

3-  بر اساس گزارش سازمان بهداشت جهانی در سال1985 سالانه 3 میلیون نفر از طریق آفتکشها به مسمومیت حاد دچار می شوند که حدود 20000 مرگ ناشی از مصرف اتفاقی آفتکشها می باشدو بنا به گزارش همین سازمان در سال 1990 مسمومیت حاد شغلی ناشی از آفتکشها در کشورهای در حال توسعه به 25 میلیون نفر در سال می رسد.

4-  یک سازمان بین المللی کار در بخش کشاورزی 14% از کل صدمات شغلی شناخته شده و10% از کل تلفات جانی را ناشی از آفتکشها می داند.

5-  در میان سموم مصرفی خاصیت سرطان زایی 60 آفتکش شناخته شده و118 آفتکش نیز به عنوان مختل کننده هورمونی معرفی شده اند.

6-  80% بازار جهانی سموم مربوط به ده شرکت بوده و ارزش پولی آن 30 بیلیون دلار می باشد و 25% از فروش سموم مربوط به کشورهای در حال توسعه است البته این مقدار در حال افزایش می باشد.

7-    مقدار آفتکشهای فاسد تنها در آفریقا بیش از 20000 تن می باشد که هزینه نابودی آن بیش از 150 میلیون دلار می باشد .

آفتکش یک نام عمومی است که شامل حشره کش ها قارچ کش ها علف کش ها جونده کش ها و امثال اینها ست. مصرف آفتکشها نگرانیهای جدی را برای انسان ومحیط زیست ایجاد کرده است. میزان مصرف حشره کشها در مناطق مختلف از اواسط دهه1970 تا اوایل 1985 کاهش اندکی داشته واین کاهش نتیجه کم شدن قابل توجه مصرف این سموم در آمریکا بوده که با افزایش مقدار آن در سایر نقاط دنیا برابری کرده است اما این کاهش مصرف آفتکشها لزوما تقلیل مساحت سم پاشی شده را نمی رساند زیرا مصرف مواد شیمیایی در مقادیر کمتر و روشهای پخش بهتر آنها از قبیل روشهای پخش سم در حجم فوق العاده کم (ULV)می تواند باشد.

مصرف اکثر مواد آلی کلره اکنون در کشورهای پیشرفته ممنوع شده است اما در بعضی از کشورهای جهان سوم بیش از 50% از میزان آفتکشهای مصرفی مربوط به DDT,BHC  است و کماکان میزان مصرف آنها در حال افزایش است . اما امروزه قسمت اعظم حشره کشهای مصرفی مربوط به موادآلی فسفره و پایرتروئیدی می باشد.

بین سالهای 1992-1996 در حدود 9 تن آفتکش که مصرف آنها در آمریکا ممنوع شده بود به کشورهای در حال توسعه صادر شد و این نشان میدهد که در طی سالهای 1992-1994 یک افزایش 26%در صادرات آفتکشهای خطرناک وجود داشته است و در سال 1996 میزان کل آفتکشهای صادراتی گروه Ia  به 12891 تن رسیده است که در مقایسه با سال 1992(در حدود 2414تن) از رشد افزایش 500 درصدی بر خوردار بوده است.صادرات این نوع آفتکشها به کشورهای در حال توسعه که آموزش لازم در زمینه استفاده از لباسها ماسکهای محافظ انبارداری صحیح آفتکشها و کاربرد صحیح آنها در مزرعه و خانه ندارند میزان خطرات این آفتکشها را دو چندان می کند .

در حال حاضر در جمهوری اسلامی ایران سالانه از 30000 تن انواع آفتکش استفاده می شود که از این مقدار 19011 تن آن توسط شرکت های داخلی تولید وفرموله می شوند.با توجه به این میزان نکات ایمنی در مصرف واز آن مهمتر نکات فنی در ساخت وفرمولاسیون این سموم می بایستی دقیقا مد نظر قرار می گیرد.

 

                                                     دکتر محسن مروتی

                                             رئیس بخش تحقیقات آفت کشها

                                        موسسه تحقیقات آفات و بیماریهای گیاهی

 

پيام هاي ديگران ()        link        جمعه ٢٢ خرداد ،۱۳۸۳ - صبا ...