گياهپزشكي نوين
 

لحظاتي با مسئول بازديدهاي باغ گياهشناسي ملی

 
براي ساخت هيماليادوازده هزار كاميون خاك آورديم!
وقتي وارد باغ مي شويد اولين قطعه باغ صخره اي است كه درون آن، گياهان صخره دوست كاشته شده است. در كنار آن نيز يك آبشار و يك درياچه به نحو زيبايي طراحي شده
آمنه خاني پور
003282.jpg
نزديك به چهل سال پيش در نزديكي شهر تهران، قبل از اينكه حتي پارك چيتگر هم وجود داشته باشد، عمليات ساخت يك باغ آغاز شد. باغي كه حالا «باغ ملي گياهشناسي ايران» نام گرفته است. شايد آن موقع خيلي ها در رؤياهايشان هم تصوير چنين باغي را نمي ديدند. چطور مي شد در زميني كه خار و خاشاك هم به زور روييده بودند باغي ايجاد كرد آن هم به اين عظمت و زيبايي!
البته همين حالا هم زيادند افرادي كه از وجود چنين باغي تعجب مي كنند و تا آن را نبينند انكارش مي كنند. شما هم مي خوهيد راجع به اين باغ اطلاعات بيشتري كسب كنيد. پس مصاحبه ما با «مهندس كريم كريمي نوروزي» مسئول بازديدهاي اين باغ را بخوانيد.
چه زماني اين باغ تأسيس شده است؟ 
باغ گياهشناسي ملي ايران در سال ۱۳۴۷ تأسيس شده و تقريباً ۱۵۰ هكتار مساحت دارد و يكي از يازده بخش تحقيقاتي مؤسسه تحقيقات جنگل ها و مراتع است. همچنين جزو ده باغ گياهشناسي بزرگ دنياست و به عنوان مادر مطالعات گياهشناسي در ايران عمل مي كند.
شما از چه زماني در اين باغ شروع به فعاليت كرديد؟ 
من از سال ۱۳۵۲ و از طريق سپاه ترويج فعاليتم را در اين مؤسسه آغاز كردم. ابتدا مسئول قسمت بذر و نهال بودم و پس از بازنشستگي دكتر جليلي،  رئيس مؤسسه، امور بازديدها را به من سپردند.
ارتباط اين باغ با ساير باغ هاي گياهشناسي دنيا چگونه است؟ 
از نظر گياهي ارتباطمان را با باغ هاي گياهشناسي دنيا شروع كرده ايم. اين رابطه ابتدا فقط با هفت تا هشت باغ بوتانيك دنيا بوده كه خوشبختانه در حال حاضر اين ميزان به پانصد باغ رسيده. باغ هاي مهمي مثل «كيو» در لندن كه قديمي ترين باغ و به عنوان مادر گياهشناسي دنياست و همچنين «پالمن گارتن» در آلمان، «ايلونويز» در شيكاگو، «بروكلين» و «لانگ وود» در نيويورك كه جزو باغ هاي زيباي گياهشناسي دنيا هستند.
راجع به خود باغ و قسمت هاي مختلف آن كمي توضيح دهيد. 
باغ ما جزو باغ هاي بسيار ديدني است. باغ هاي گياهشناسي همگي از اصول خاصي تبعيت مي كنند و مي بايد قسمت هاي مختلفي را داشته باشند كه ما اين قسمت ها را در باغ لحاظ كرديم؛ مثل: قطعه چين و ژاپن، مديترانه،  اروپا، هيماليا و…
باغ طوري طراحي شده كه نشان دهنده الگويي از باغ هاي ايراني باشد. اين باغ از دو بخش كلي تشكيل شده؛ بخش گياهان زنده و بخش گياهان خشك شده كه بخش گياهان زنده خود از دو قسمت گياهان موجود در كشور و گياهان خارجي تشكيل شده و هر كدام در قطعه مخصوص خود جاي گرفته است.
003243.jpg
اين باغ از چه قطعاتي تشكيل شده است؟ 
اين باغ از قطعات زيادي تشكيل شده است. وقتي وارد باغ مي شويد اولين قطعه باغ صخره اي است كه درون آن، گياهان صخره دوست كاشته شده است. در كنار آن نيز يك آبشار و يك درياچه به نحو زيبايي طراحي شده. تعداد زيادي از گونه هاي كاشته شده در اين قسمت غيربومي بوده و براي اولين بار وارد كشور شده است. قطعه بعدي، قطعه مديترانه اي است كه گياهان موجود در آن، همه از گياهان وارداتي مخصوص منطقه مديترانه است. جلوتر كه برويم قطعه چين و ژاپن قرار گرفته كه در آن نمونه هاي باغ هاي ژاپني با معماري خاص خود به نمايش گذاشته شده است و گونه هاي بومي كشور چين و ژاپن در اين قطعه كاشته شده است.
باغ پياز از قسمت هاي ديگر اين مجموعه است كه گياهان پياز داري چون لاله، زنبق، سنبل و لاله واژگون و نرگس و… در آن كاشته شده و با نام فارسي دره نرگس نامگذاري شده است. آربراتوم قسمت ديگري است كه به معناي كلكسيوني از درخت ها و درختچه هاي ايران و دنياست. گياهان اين قسمت از نظر تجانس رنگ، ارتفاع گياه و … بايد همخواني داشته باشند. بخش هاي ديگر شامل قطعه البرز، زاگرس، هيماليا، ايران و توران و جنگل هاي خزري است كه در هر كدام سعي شده گياهان اقليم خودشان كاشته شود.
پستي و بلندي ها و كوه هايي را كه در اين باغ وجود دارد چگونه ايجاد كرده ايد؟ 
كار خيلي مشكل بود؛ چون زمين اين باغ دشتي بدون هيچ گونه ناهمواري خاص بود. مثلاً ما براي ساختن مدلي طبيعي از رشته كوه هيماليا (آخرين كوهي كه ساختيم) بيش از دوازده هزار كاميون خاك به اينجا آورديم و براي اينكه همانند هيماليا شود، سنگ هاي گرانيتي بزرگي از طالقان هم به اينجا منتقل كرديم و در اين كوه قرار داديم
گونه هاي گياهي مربوط به هر قطعه را چگونه جمع آوري كرديد؟ 
گياه مربوط به هر قطعه را از زادگاه اصلي آن آورديم؛ مثلاً در بخش ايران و توران سعي كرديم گياهان حاشيه كوير را جمع آوري كنيم و حدود ۲۰۰ كاميون خاك كوير توأم با املاح آن را از حوض سلطون قم آورديم تا بتوانيم گياهان كويري را زنده نگه داريم.
همچنين براي اينكه در قطعه كاسپين بتوانيم گياهان مخصوص همان ناحيه را داشته باشيم، درختاني مثل انار وحشي، ليلكي، شب خسب، شيردار، افرا و پايه خرمالوي وحشي يا فرمندي را از جنگل هاي شمال آورديم و براي نگهداري آنها مقدار زيادي خاك اسيدي از كف جنگل هاي شمال تهيه كرديم تا كاملاً به اقليم اصلي شان شباهت داشته باشد. گاهي كاركنان اين مجموعه، بخصوص قسمت بذر و نهال، براي پيدا كردن نمونه هاي گياهي و بذرهاي آنها از جان مايه گذاشته اند.
آيا براي زيبايي اين باغ از گونه هاي حيات وحش هم استفاده شده؟
از ابتدا گونه هاي حيات وحش در اين باغ وجود نداشت، اما به تدريج به صورت طبيعي خرگوش وحشي، روباه ، هدهد و سنجاب و ... وارد باغ شدند.
چه طور مي شود از اين باغ بازديدكرد؟
قرار بر اين است كه در سال  ۸۴ بازديد عمومي آزاد شود، ولي فقط قسمت تفرجگاهي باغ قابل بازديد خواهدبود. اما براي بازديد از باغ گياهشناسي ملي، سازمان يا ارگاني كه تقاضاي بازديد دارد بايد توسط نامه اي تقاضاي خود را از دكتر جليلي،  رئيس مؤسسه درخواست كند. بعد ما با آنها تماس مي گيريم و سعي مي كنيم تا آنجا كه برايمان مقدور است همان روز دلخواه بازديدي برايشان ترتيب دهيم. روزهاي بازديد هم از شنبه تا چهارشنبه است.

پيام هاي ديگران ()        link        چهارشنبه ٧ بهمن ،۱۳۸۳ - صبا ...

 

اينجا يك باغ علمي است نه پارك!
كاري نكنيد به قانون زمين بر بخورد

003255.jpg

زهرا طيبي
* بازديد كننده محترم؛ از وارد شدن به داخل باغچه هاي گل و گياه خودداري كنيد.
* از چيدن هر نوع گل بپرهيزيد.
* تحت هيچ شرايطي به درختان، درختچه ها و ساير گياهان آسيب نرسانيد.
اين جملات تذكراتي است كه در ابتداي ورود به باغ گياهشناسي ملي ايران بر روي بيلبوردهاي بزرگ خواهيد خواند. احداث باغ گياهشناسي ملي ايران توسط متخصصان ايراني نزديك به ۴۰ سال طول كشيده است.
قصد ندارم از جلوه هاي اين باغ بگويم، چرا كه شما در اين شماره مي توانيد مطالب زيادي در مورد اين فضاي رؤيايي بخوانيد. ترجيح مي دهم از يك ترس حرف بزنم، از ترسي كه وقتي كمي با دقت به حرف هاي مسئولان باغ گوش مي كرديم، در لابه لاي حرف هاي آنان هم به گوش مي خورد. ترس از تخريب و ترس از بي توجهي بازديدكننده ها، خيلي از ما با اينكه گمان مي كنيم عاشق طبيعت هستيم، اما خيلي بي تفاوت از كنار موجودات زنده اطرافمان مي گذريم، ما آن قدر غرق زندگي ماشيني و صنعتي شده ايم كه فراموش كرده ايم زندگي مان را و حتي از آن ساده تر، نفس كشيدنمان را مديون اين موجودات سبز هستيم؛ موجوداتي كه هر روز عرصه را براي زندگي شان تنگ و تنگ تر مي كنيم. البته در اين ميان افرادي هم هستند كه با مرگ يك بوته دنيا بر سرشان خراب مي شود:
نگذاريم بميرد جنگل
كه جهان خواهد مرد
مرگ هر بوته سبز
مرگ ما انسان هاست (۱)
وقتي وارد طبيعت مي شويم، جايي مثل جنگل يا حتي بوستان، چه قدر به محيط اطرافمان توجه داريم؟ زماني كه خيلي راحت گل زيبايي را از شاخه جدا مي كنيم، چه قدر به آن به عنوان يك موجود زنده، حق زندگي كردن داده ايم؟ البته بعضي از ما، حقوق همديگر را هم ناديده مي گيريم چه برسد به ...
هيچ چشمي عاشقانه به زمين خيره نبود
كسي از ديدن يك باغچه مجذوب نشد
هيچ كس زاغچه اي را سر يك مزرعه جدي نگرفت. (۲)
يكي از دوستان كه طبع لطيفي داشت، زماني مي گفت: «خدا را شكر كنيد كه گياهان زباني براي فرياد كشيدن ندارند و گرنه از ظلم ما انسان ها، فريادشان گوش فلك را كر مي كرد!»
يك لحظه چشم هايتان را ببنديد و به ياد آن زمان هايي بيفتيد كه در دامان طبيعت احساس آرامش و نشاط سراسر وجود شما را فرامي گيرد. به لحظه اي فكر كنيد كه با ديدن يك گل قشنگ بر سر ذوق مي آييد و اگر صادقانه فكر كنيم مي بينيم در حق اين موجودات زيبا خيلي كم لطفي كرده ايم.
بياييد سعي كنيم علاقه مان را به طبيعت ثابت كنيم و با خودمان عهد كنيم كه ديگر هيچ موجود سبزي را زير پا له نكنيم يا گلي را از شاخه نچينيم و مراقب باشيم شاخه اي شكسته نشود و به اندازه يك انسان براي سلام گياهان اهميت قائل باشيم.
ياد من باشد
هر چه پروانه مي افتد در آب زود از آب بردارم
ياد من باشد
كاري نكنم كه به قانون زمين بر بخورد (۳)...
پاورقي:
،۱ ،۲ ۳ ـ  هشت كتاب، مرحوم سهراب سپهری
منبع : همشهری محله ۲۲

پيام هاي ديگران ()        link        چهارشنبه ٧ بهمن ،۱۳۸۳ - صبا ...

 

از باغ ملي گياهشناسي ايران چه مي دانيد؟

 
اينجا بهشت است: باغي در غرب منطقه ما
اول هر ماه پرونده هاي موضوعي همشهري محله را بخوانيد
003240.jpg
آمنه خاني پور
باغ گياهشناسي ملي ايران از سال ۱۳۴۸ فعاليت خود را در غرب آزادشهر منطقه ۲۲فعلي آغاز كرده و جزو ده باغ گياهشناسي بزرگ دنياست و مادر گياهشناسي در ايران به شمار مي رود. در اين باغ رويشگاه هاي مختلفي از كشور و همچنين برخي رويشگاه هاي مهم دنيا ايجاد شده است. اين باغ ابتدا با عنوان مؤسسه گياهشناسي ملي تأسيس و سپس به عنوان باغ گياهشناسي ملي شناخته شد، ولي بعد از مدتي با مؤسسه تحقيقات جنگل ها و مراتع ادغام و به يكي از بخش هاي تحقيقاتي آن مؤسسه تبديل شده است.
باغ ملي گياهشناسي از دو قسمت «باغ و هرباريوم» تشكيل شده كه به ترتيب شامل مجموعه زنده و مجموعه خشك شده از گياهان هستند.
قسمت اول، باغ گياهشناسي زنده است كه از بيش از سه هزار گونه از انواع گياهان از قبيل درخت، درختچه، پيچ، بوته و پياز و ... تشكيل شده و علاوه بر اهداف تحقيقاتي و علمي كه دارد با هدف آموزش براي ارائه خدمات آموزشي ـ فرهنگي به شهروندان سازماندهي شده است. قطعات عمده در باغ گياهشناسي ايران به شرح زير است:
۱) رويشگاه هاي مهم كشور نظير جنگل هاي خزري، زاگرس، البرز و بيابان هاي كشور،
۲) رويشگاه هاي مهم جهان نظير اروپا، آمريكا، آسيا (هيماليا و چين و ژاپن)،
۳) قطعات تخصصي نظير سيستماتيك (رده بندي گياهي) گياهان دارويي و صنعتي، آربراتوم، گياهان پياز ايران و باغ ميوه ايراني،
۴) قطعات آموزشي ـ نمايشي شامل باغ هاي سنگي و صخره اي، باغ هاي نمايشي، آبشارها و درياچه ها،
003237.jpg
5) گلخانه هاي مناطق گرمسيري، مناطق معتدل و سردسير.
قسمت دوم، «باغ هرباريوم» يا گنجينه گياهان است كه در آن، نمونه هاي گياهي به صورت خشك و با روش خاصي شناسايي، طبقه بندي و نگهداري مي شوند. اين مجموعه در حقيقت، موزه نباتات خشك است كه در حال حاضر با داشتن ۲۴۷هزار نمونه گياهي شامل «گياهان استاني» و ... يكي از معتبرترين هرباريوم هاي منطقه خاورميانه و بزرگترين و مجهزترين آنها در كشور است.
«مهندس كريمي نوروزي» كارشناس گياهشناسي اين باغ در اين باره مي گويد: «بيشتر اين گياهان به وسيله همكاران قسمت بذر و نهال جمع آوري شده اند. آنها به دنبال اين گياهان همه جا را گشته اند تا جاي هيچ نمونه اي در باغ خالي نباشد و چه بسا شب هايي را به اجبار در كوه و دشت ها به سر برده اند.»
علاوه بر اين، تعداد زيادي نمونه گياهي از ساير كشورهاي دنيا از طريق مبادله در اختيار مؤسسه قرار گرفته و در هرباريوم ملي ايران نگهداري مي شود.
اين باغ كه ميراث ملي ماست در قطعه زميني از مراتع ملي شده به مساحت ۱۵۰هكتار در اراضي چيتگر در غرب منطقه ۲۲ احداث شده است. ارتفاع آن از سطح دريا ۱۳۲۰متر و داراي آب و هواي نيمه خشك و ميزان بارندگي متوسط سالانه در اين محل ۲۴۰ ميلي متر است. حداكثر درجه حرارت ثبت شده آن در ماه هاي تير و مرداد ْ۴۳ ـ ۴۲ سانتي گراد و حداقل حرارت هوا در زمستان پايين تر از ْ۱۰ سانتي گراد است. طرح جامع باغ به نحوي پيش بيني شده است كه نشان دهنده الگويي از باغ ها و جنگل هاي ايران باشد.

پيام هاي ديگران ()        link        چهارشنبه ٧ بهمن ،۱۳۸۳ - صبا ...