گياهپزشكي نوين
 

                               پشه های گل آذین انبه و روش مبارزه با آن

مقدمه

انبه Mangifera indical یکی از میوه های مهم مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری دنیا است و به دلیل کیفیت بسیار عالی میوه به سلطان میوه) (King of fruits مشهور است. در ایران کشت و کار این درخت از قدیم الیام (حدود 300سال)در استان های هرمزگان و سیستان وبلوچستان متداول بوده است.سطح زیر کشت انبه در استان هرمزگان حدود 1500 هکتار است. شهرستانهای رودان-میناب وبندر عباس از نقاط عمده کشت این محصول به شمار میروند.

مسئله ریزش گل ومیوه در باغهای انبه و همراه شدن این مسئله با افزایش خسارت آفاتی نظیر زنجرک انبه- پشه گل آذین- پشه گالزا-سن قهوهای تریپس انبه

وبیماریهای سفیدک پودری وانتراکنوز انبه یکی از مهمترین مشکلات انبه کاران جنوب کشور به ویژه در دهه اخیر بوده است.(پژمان.حسین1375)

پشه های گالزا(Cecidiomyiidae) گروه مهمی از آفات زیان آور انبه میباشند و تا اکنون 12 گونه از حشرات این خانواده بر روی درخت های انبه جمع آوری وگزارش شده اند.چهار گونهErosomyia indica,Dasineura mangifera Felt,D.amaranjarae Grover ,Procystiphora indica Grover از گونه های زیان آور به گل آذین انبه می باشند. شکل وچرخه شناسی و چرخه زندگی این گونه ها در کشور هند مورد مطالعه گرفته است.

در نقاط انبه کاری جنوب ایران تاکنون دو گونه پشه از خانواده پشه های گالزا شناسایی شده اند. اولین گونه  Procontarinia matteiana Kiffer  و معروف به پشه گالزای برگ انبه می باشد. بیولوژی شناسایی دشمنان طبیعی وبررسی تغییرات فصلی جمعیت این حشره دراستان هرمزگان مورد مطالعه قرار گرفته است.گونه دوم Erosomia mangifera(=indica) معروف به پشه گل آذین انبه می باشد.این حشره بعد از زنجرک انبه خطرناکترین آفت در فصل گل دهی درختان انبه شناخته شده است. خسارت این حشره در دهه اخیر در باغ های انبه هرمزگان بسیار چشمگیربوده است وبه دلیل خسارت مستقیم آن به گل آذین که سبب ریزش گلها وعدم تشکیل میوه می شود. و همچنین نقش مهمی که درافزایش خسارت عوامل بیماری زا به ویژه قارچ مولد آنتراکنوز انبه(Colletetriohum sp)   دارد به مراتب اهمیت بیشتری نسبت به پشه گالزا ی انبه دارد.حشره های کامل هر دو گونه مذکور از نظر شکل ظاهری شباهت زیادی بهم دارند و تشخیص آنها بدون انجام بررسی های آزمایشگاهی بسیار مشکل است.اما تشخیص وجود هر یک ازاین دو آفت در باغهای انبه از روی علائم خسارت بسیار ساده است.

پشه گل آذین آفت جدیدی در فون آفات انبه کشور است وخسارت آن در چند سال اخیر از نظر اقتصادی مهم بوده است.

شکل شناسی

حشره کامل پشه کوچکی به طول حداکثر 5/1میلیمتراست.رنگ عمومی بدن زرد لیمویی بالها شفاف و پوشیده از موهای گنبدی شکل ودارای یال در حواشی می باشد پاها بلند و باریک حشره نر بزرگتر از حشره ماده  شاخک چهارده بندی که به جز بند اسکاپ(بند قاعده ای)وپدیسل(دومین بند شاخک)سایر بندها دو گرهی هستند. لاروبه رنگ زرد متمایل به نارنجی از انواع ورمی فرم( بدون پا)و در حداکثر رشد خود دو میلیمتر طول دارد.تخم بسیار کوچک و غیر قابل رویت با چشم غیر مسلح می باشد.

میزبان ومناطق انتشار:

وجود تمام گونه های جنسErosomyia    که تا کنون در روی درختان انبه گزارش شده بر روی میزبان دیگری مشاهده نشده است.مناطق انتشار این حشره در استان هرمزگان عبارت است از کلیه مناطق انبه کاری شهرستانهای رودان میناب وبندر عباس می باشد.میانگین درصد آلودگی گل آذین های جمع آوری شده از باغهای انبه میناب و رودان به ترتیب5/59 و5/67 درصد تعیین شده است.

نحوه خسارت:

زمان شروع فعالیت وخسارت حشره درهرمنطقه بستگی به زمان گلدهی درخت های انبه دارد.شروع گلدهی درختان انبه در منطقه میناب دی ماه است ومنطقه سیاهو از توابع بندرعباس بهمن ماه میباشد.

آفت در مرحله لاروی به گل آذین درختان انبه خسارت می زند. لارو با تغذیه از اندام های زایشی جوانه های گل و همچنین تغذیه از بافت درونی محورهای اصلی و نمو عوامل بیماری زا به ویژه قارچمولد آنتراکنوز انبه (Colletotrichum  sp)    در محل سوراخ های ورودی و خروجی لارو روی محورهای گل آذین سبب تشدید خسارت می شود.

چرخه زندگی:

حشرات کامل هنوز با ظهورگل آذین بر روی درختهای انبه در طبیعت ظاهر وشروع به تغذیه جفتگیری و تخم ریزی روی محور های اصلی وفرعی وجوانه های گل می کنند. دوره جنین تخم یک الی دو روز به طول می انجامد وسپس لارو جوان جهت تغذیه وارد جوانه های گل و محورهای اصلی وفرعی گل آذین می شود.

دوره لاروی حشره به طور متوسط 10 روز است.لارو پس از اتمام دوره لاروی گل آذین را ترک نموده و در عمق چند میلیمتری(حداکثر 5 میلیمتر)خاک به شفیره تبدیل می شود. طول دوره شفیرگی حشره در شرایط طبیعی 8-6 روز می باشد. ظهور تدریجی گل آذین بر روی درختان انبه و وجود ارقام مختلف انبه با تاریخ گلدهی متفاوت باعث طولانی شدن دوره رشد ونمای آفت می شود.این حشره فقط در زمان گلدهی  درختان انبه فعال است و در این فصل قادر به تولید4-3 نسل می باشد.در سایر فصول سال حشره به صورت شفیره درون خاک به زندگی خود ادامه میدهد.

مبارزه:

به منظور کنترل موفقیت آموزاین حشره راهکارهای زیر که بر اساس نتایج بسیار رضایت بخش اجرای طرح مدیریت کنترل تلفیقی آفات و بیماری های انبه حاصل شده است پیشنهاد می شود:

1-    رعایت بهداشت در باغات انبه شامل جمع آوری خار و خا شاک و مبارزه اصولی با علف هرز.

2-     شعله افکنی پای درخت های انبه به منظور از بین بردن شفیره های موجود درسطح خاک قبل از آغاز گلدهی درختان انبه .

3-    شخم پای درختان انبه به منظور کاهش جمعیت شفیره های زمستان گذران .

4-    استفاده از سموم مجاز قابل کاربرد در خاک همزمان با عملیات شخم پای درختان .

5-    سمپاشی با حشره کش دیمتوات به غلظت یک درهزار بعد از ظهور گل آذین و قبل از باز شدن گل ها.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

پيام هاي ديگران ()        link        شنبه ٢٢ فروردین ،۱۳۸۳ - صبا ...

 

آشنایی با نسل جدید آفت کشها (آفت کش های سازگار با محیط زیست)

در خصوص عوارض مخرب و آسیب های جبران ناپذیر زیست محیطی مرتبط با کاربرد بی رویه سموم شیمیایی در کشورمان تا کنون مطالب فراوانی به چاپ رسیده و اکثر کارشناسان محیط زیست نسبت به عواقب آن هشدار دادند علیرغم این هشدارها و اقدامات ارگانهای مسئول متاسفانه باز هم شاهد کاربرد سمومی در کشاورزی هستیم که برخی از آن ها به دلیل طیف وسیع عملکرد و سمیت شدید حداقل در کشور های توسعه یافته منسوخ گردیده اند

این گونه سموم به دلیل طیف گسترده اثرشان و بعضا پایداری زیاد به غیر از آفت های مورد نظر بسیاری از حشرات و موجودات مفید را از بین میبرند و به همین دلیل می توانند باعث طغیان جمعیت آفات شوند ضمن این که آفات به تدریج و در طی چند نسل نسبت به آنان مقاوم شده و کشاورزان ناچار به جایگزینی سموم دیگر می گردند.

آفت کش های سازگار با محیط زیست دارای منشاء طبیعی هستند قادرند بدون بجای گذاردن اثر سمی و زیان به محیط زیست بطور موثریآفات را نابود کنند .آفت کش های ساز گار با محیط زیست اگر چه شاید نتوانند در همه موارد جایگزین سموم شیمیایی گردند ولی با بکارگیری صحیح قادرند موجب کاهش قابل ملاحظه مصرف سموم شوند.

امروزه کارشناسان آفت کش ها یی را که توصیه میکنند که حتی المقدور دارای خواص زیر باشند:

1/حداقل سمیت برای مصرف کنندگان

2/حداقل پایداری در محیط زیست

3/ حداقل سمیت برای حشرات وموجودات مفید

4/ حداکثر انتخاب نسبیت به آفت مورد نظر

"آفت کش های سازگار با محیط زیست"اکثرا با معیارهای فوق همخوانی دارند و به همین دلیل توانسته اند جای خود را در مبارزه با آفات بخصوص در محصولات گلخانه ای یافته و جایگزین مناسبی برای سموم خطرناک شیمیایی باشند.

این آ،ت کش ها بطور خلاصه شامل:

1/حشره کش های با پایه گیاهی (بوتانیک)ماده موثر این حشره کش ها از گیاهان مختلف استخراج میشوند واکثرا دارای پایداری کم بوده و برای پستانداران وانسان کم خطر یا بی خطر هستند.

برخی از گیاهانی که برای ساخت این خانواده از حشره کش ها استفاده می شوند عبارتند از:

- پیرتروم(pyrethrum)  مواد موجود در گل پیرتروم برای حشرات کشنده هستند وبنابراین عصاره آن کاربرد وسیعی بر علیه آفات دارند.عصاره

گل پیرتروم برای پستانداران بی خطر است ودر مقابل نور افتاب به سرعت تجزیه می شوند ولی اثر فوری بر روی بسیاری حشرات دارد.این گیاه بدلیل شرایط اقلیمی مناسب در کشورهای آفریقای مرکزی در سطح وسیعی کاشته شده وصادر میگردد. البته در ایران نیز این گیاه بطور آزمایشی ومحدود کاشته شده است که امید است در صورت موفقیت شاهد تولید انبوه آن باشیم.

- آزادیراکتین(نیم-neem)  از دانه درختی به همین نام که بومی آسیاوآفریقا است به دست میآید وبه دلیل غیر سمی بودن برای پستانداران وپایداری کم پس از پیرتروم محبوب ترین آفت کش گیاهی است.نیم به صورت های مختلف فیزیکی مثل پودر عصاره روغنی-امولسیون و.....

عرضه می شوند وبه دلیل اثرات ضد تغذیه اختلال در رشد ونابود کننده حشرات با استقبال قابل توجهی از سوی کشاورزان علاقه مند به محیط زیست رو برو شده است.

- رروتنن(Rotenone)   از ریشه گیاهی به نام دریس که بومی جنوب شرقی آسیا وآمریکای جنوبی ومرکزی است استخراج میشود رروتنن نسبت به سایر آفت کش های گیاهی برای پستانداران سمی تر است.

- رایانا(Rayana)  این گیاه بومیآمریکای جنوبی و مرکزی بوده و عصاره استخراج شده از ریشه و ساقه های آن از طریق تماس و گوارش باعث مرگ بسیاری از حشرات می شود.

- سابادیلا(Sabadilla)از دانه های گیاهی حاره ای بدست میآید و قادر به کنترل گونه های مختلف حشرات زیان آور است.

2/حشره کش های میکروبی: این حشره کش ها حاوی باکتریهای خاص هستند و بطور اختصار BT نامیده می شوند.BT  در صورت کاربردصحیح باعث بیماری ومرگ آفت مورد نظر میگردد و به دلیل دوام زیاد عملکرد انتخابی و بی خطر بودن برای انسان و محیط زیست محبوبیت زیادی پیدا کرده است.حشره کش های میکروبی بصورت گوارشی عمل می کنند و  بنابراین باید طوری روی گیاه پخش شوند که آفات آنها را به مصرف خوراکی برسانند .

3/آفت کش های با منشاء طبیعی:  موارد موثر این خانواده از آفت کش ها از طبیعت استخراج می شوند و به دلایل زیر امروزه از پر مصرف ترین آفت کش ها در کشورهای توسعه یافته هستند:

-        برای انسان وسایر موجودات بی خطر هستند.

-        مقرون بصرفه هستند وکاربرد آنان از آفت کش های میکروبی و گیاهی کم هزینه تر است.

-   در طبیعت به سرعت تجزیه می شوند و اثر سمی از خود بجای نمی گذارند بطوری که محصولات کشاورزی را می توان بلا فاصله پس از کاربرد این آفت کش ها به مصرف خوراکی رسانید.

-        اکثرا انتخابی عمل می کنند و فقط بر روی آفات مورد نظر اثر کشنده دارند.

 این گروه از آفت کش ها برای مبارزه با طیف وسیعی از آفات(شته-شپشک-مگس سفید-مینوز-کنحلزون-جوندگان-بیماریهای قارچی و.....) بکار گرفته می شوند و در صورت بکار گیری صحیح کارآیی مشابه سموم شیمیایی دارند بدون اینکه عوارض مخرب زیست محیطی مرتبط با سموم شیمیایی را دارا باشند .

امید است با بکار گیری این گروه از آفت کش ها در کشورمان شاهد کاهش استفاده از سموم خطرناک وتولید محصولات کشاورزی سالم تر باشیم.

شرکت کیمیاسبزآور

 

پيام هاي ديگران ()        link        جمعه ۱٤ فروردین ،۱۳۸۳ - صبا ...

زنبور تريکو گراما

زنبور تریکوگراما

 

 

Trichogramma cacaeciae Marchal  (femelle)  Hymenoptera Trichogrammatidae

 

Trichogramma cacaeciae Marchal  (femelle)  Hymenoptera Trichogrammatidae
Trichogramme

 

زنبور تریکوگراما حشره ریز و ظریفی است که حدود یک ميليمتر طول داشته و متعلق به خانواده ای از زنبورها تحت نام Trichogrammatidae  می باشد . این خانواده از زنبور ها به طور کلی پارازیتوئید ( انگل ) تخم بویژه پروانه ها می باشند که تعدادی از این پروانه ها جزء آفات مهم و اصلی محصولات کشاورزی هستند و هر ساله کشاورزان و باغداران را وادار به مبارزه بر علیه آنها می نمایند . این زنبورها به واسطه پنجه پای سه بندی به راحتی قابل تشخیص بوده و به واسطه اینکه تخمهای انگلی شده ( پارازیت شده ) توسط این زنبور ها پس از چند روز سیاهرنگ می شوند ، در شرایط صحرایی براحتی قابل تشخیص و جمع آوری می باشند .

 

 

این زنبورها بسته به حجم تخم میزبان از یک تا چند عدد تخم داخل میزبان قرار می دهند و این تخمها حدودا پس از 24 ساعت تفریخ شده و لاروهای  زنبور از محتویات تخم میزبان تغذیه نموده و پس از چند روز سیاهرنگ می شوند ، در شرایط صحرایی براحتی قابل تشخیص و جمع آوری می باشند .

این زنبورها بسته به حجم تخم میزبان از یک تا چند عدد تخم داخل تخم میزبان قرار می دهند و این تخمها حدودا پس از 24 ساعت تفریخ شده و لاروهای زنبور از محتویات تخم میزبان تغذیه نموده و پس از گذراندن سنین لار وي در داخل تخم میزبان تبدیل به شفیره  می شوند . حشره کامل زنبور با سوراخ کردن پوسته تخم میزبان که به صورت تقریبا مدور می باشد از تخم خارج می شوند.لذا تخمی که می توانست لارو آفت خارج شده و به محصول خسارت بزند زنبور خارج شده و جلوی خسارت آفت در همان مراحل اولیه سد می شود و این یکی از محاسن انگلهای تخم آفت می باشد .

زنبورهای ماده خارج شده از تخم میزبان بلافاصله جفت گیری کرده و شروع به جستجو برای یافتن تخمهای میزبان بر روی گیاه می نمایند . یافتن تخم میزبان توسط زنبورها بیشتر با قدم زدن زنبورها صورت می گیرد ولی زنبورها قادر به پروازهای کوتاه بوده و در مواردی توسط باد نیز به مسافتهای طولانی منتقل می شوند .

این زنبورها به طور گسترده در فلات ایران حضور داشته و به طور طبیعی فعالیت قابل توجهی را روی آفات مختلف نشان می دهند . عمده حضور این زنبورها در باغات و مزارع اغلب به آخر فصل محدود می شود که در این زمان آفت عموما خسارت خود را به محصول وارد نموده اند . به همین دلیل و برای پر کردن خلا حضور به موقع زنبورها در زمان بروز آفت ، نیاز است تا زنبورها به تعداد لازم پس از تکثیر روی سایر میزبانهای آزمایشگاهی از قبیل بید غلات و بید آرد ، در مزارع رهاسازی شوند . زمان ، تعداد و دفعات رهاسازی زنبورها از موارد مهم در موفقیت رهاسازی زنبورهاست و در هنگام تکثیر و پرورش انبوه آزمایشگاهی نیز رعایت نکات و مسائل کنترل کیفیت و انتخاب اکوتیپ و گونه مناسب زنبورها از جمله موارد ضروری است که ضریب موفقیت را افزایش خواهد داد .

چنانچه مجموعه مسائل ذکر شده در انتخاب ، پرورش و رهاسازی زنبورها لحاظ شود نتایج بسیار مناسبی را میتوان از برنامه های کاربرد زنبورهای تریکوگراما بدست آورد و کاربرد سموم کشاورزی که اثرات مخرب زیست محیطی فراوانی را به همراه دارد را برای برخی از آفات مهم کشاورزی حذف و یا اینکه به حداقل رساند . در حال حاظر از این زنبورها به طور گسترده در مناطق شمالی کشور در مبارزه با کرم ساقه خوار برنج ، آفت کلیدی محصول برنج ، استفاده می شود . از آفات دیگری که در سطح کشور از این زنبور ها در جهت کنترل آنها در سطوح نسبتا محدود تری استفاده می شود ، می توان به کرم قوزه پنبه ، کرم ساقه خوار اروپایی ذرت ، کرم گلوگاه انار و کرم سیب اشاره نمود . نکته مهم در کاربرد زنبورها این است که انها به شرایط نامساعد محیط در هنگام رهاسازی ( همانند بارندگی و دماهای بالا ) و سمپاشی و یا بادبردگی سم از مزارع مجاور بسیار حساس بوده و در چنین شرایطی از بین رفته و نمی توان از رهاسازی انتظار موفقیت داشت .

موسسه تحقیقات آفات و بیماریهای گیاهی

بخش تحقیقات کنترل بیولوژیک

محمد رضا عطاران

 

پيام هاي ديگران ()        link        دوشنبه ۳ فروردین ،۱۳۸۳ - صبا ...